Από έξω προς τα μέσα

Από έξω προς τα μέσα

ΑΠΟ ΕΞΩ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΣΑ είναι ο τίτλος μιας νέας μας διαδραστικής προσπάθειας με στόχο την προσωπική αλλά και τη συλλογική αυτογνωσία και εξέλιξη.

Η Δημόσια Ιστορική Βιβλιοθήκη Ζαγοράς εγκαινιάζει ένα πρωτότυπο κανάλι επικοινωνίας με ξενιτεμένους συντοπίτες μας, μέσω της διαλεκτικής των συνεντεύξεων. Θα προσεγγίσουμε συμπατριώτες μας που γεννήθηκαν ή/και έζησαν στο Δήμο μας, σήμερα όμως ζουν στο εξωτερικό. Επίσης, σε επόμενο στάδιο, θα μιλήσουμε με Έλληνες και αλλοδαπούς κατοίκους εξωτερικού που διάλεξαν τον τόπο μας για να επενδύσουν, να ζήσουν, τον έκαναν δεύτερη πατρίδα τους και έχουν στο μεταξύ αναπτύξει μια ιδιαίτερη σχέση μαζί του. Άτομα διαφόρων ηλικιών και επαγγελμάτων, από διαφορετικά σημεία του πλανήτη, μοιράζονται μαζί μας τις εμπειρίες τους και την οπτική τους για τον τόπο μας. Ελάτε να μας δούμε με τα μάτια των άλλων…

Πέμπτη συνέντευξη: Σπύρος Λιάτσικος

Σπύρο λείπεις πλέον από τη Ζαγορά αρκετά χρόνια. Κατά μια έννοια δεν είσαι πλέον ντόπιος αλλά φυσικά ούτε και τουρίστας. Πώς βλέπει το χωριό κάποιος που το ξέρει τόσο καλά σα ντόπιος, αλλά έχει και τη ματιά του ξένου;

Ελένη θα ξεκινήσω αφού σε συγχαρώ για την πρωτοβουλία σου να προσεγγίσεις ανθρώπους που μεγάλωσαν και δέθηκαν με τη Ζαγορά αλλά ζουν μακριά και να μάθεις πως βλέπουν τον τόπο τους, πλέον ως επισκέπτες. Σε ευχαριστώ πολύ λοιπόν για την ευκαιρία να μιλήσω για αυτόν τον υπέροχο τόπο.
Η αλήθεια είναι πως δεν έζησα ποτέ μόνιμα στη Ζαγορά. Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Βόλο όπου έζησα την παιδική μου ηλικία. Ωστόσο το δέσιμο με τη Ζαγορά ήταν πάντα έντονο λόγω της καταγωγής και των δυο μου γονέων από εκεί αλλά και της παρουσίας των παππούδων και γιαγιάδων στο χωριό. Οι επισκέψεις στη Ζαγορά ήταν ιδιαίτερα συχνές στην παιδική μου ηλικία, σχεδόν κάθε Σαββατοκύριακο θα έλεγα, για παιχνίδι και αποδράσεις στη φύση. Τα καλοκαίρια έμενα για μήνες εκεί, στο σπίτι των παππούδων, με καθημερινά σχεδόν μπάνια στο Χορευτό και τις γειτονικές παραλίες. Μεγαλώνοντας και αφού έφυγα από το Βόλο για σπουδές και επαγγελματική σταδιοδρομία, οι επισκέψεις στο χωριό αραίωσαν αλλά ποτέ δε σταμάτησαν. Από το 2011 ζω στην Αγγλία. Ήρθα αρχικά για ένα χρόνο με σκοπό να εξειδικευτώ στην Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή και σχεδίαζα να επιστρέψω στην Ελλάδα να δραστηριοποιηθώ στο αντικείμενο αυτό που αγαπώ . Ωστόσο λόγω των ευκαιριών επαγγελματικής ανέλιξης που μου δόθηκαν αποφάσισα να παραμείνω. Και έτσι πέρασε μια δεκαετία μακριά από την Ελλάδα, τον τόπο μου και τους δικούς μου ανθρώπους. Οι επισκέψεις στο χωριό αραίωσαν ακόμα περισσότερο. Έρχομαι πλέον κάποιες εβδομάδες την άνοιξη και το καλοκαίρι. Ωστόσο για μένα η Ζαγορά παραμένει πάντα η ιδιαίτερη πατρίδα μου, ο τόπος των παιδικών μου χρόνων της ξεγνοιασιάς, της ηρεμίας, των φίλων και του καλού φαγητού. Δεν υπάρχει ούτε ένα καλοκαίρι στη ζωή μου που να μην έχω έρθει στο χωριό έστω και για λίγες ημέρες. Όσο μακριά και να μένω λοιπόν, ούτε τουρίστας ούτε ξένος αισθάνομαι. Όσα χρόνια και να περάσουν είναι σίγουρο πως στον τόπο αυτό θα αισθάνομαι πάντα ντόπιος, Ζαγοριανός.

Υπάρχει κάτι με το οποίο θυμώνεις όταν βρίσκεσαι εδώ;

Δεν θα έλεγα ότι θυμώνω. Ωστόσο συχνά απογοητεύομαι από την έλλειψη υποδομών και γενικότερης ανάπτυξης σε έναν τόσο ευλογημένο από τη φύση τόπο που είναι το Πήλιο. Δύσκολο να προβλέψω κάθε φορά που οδηγώ από το Βόλο στη Ζαγορά που θα είναι η επόμενη λακκούβα στο δρόμο που θα πέσω και ποτέ θα βρεθώ στο χείλος του γκρεμού από δρόμο που έχει «σύρρει». Θα μου πεις φταίνε οι έντονες βροχοπτώσεις και τα χιόνια . Θα συμφωνήσω, ωστόσο νομίζω υπάρχει υποχρηματοδότηση από την πολιτεία σε έργα μόνιμου χαρακτήρα με μακροχρόνια αποτελεσματικότητα, που θα βασίζονται σε μελέτες στα ιδιαίτερα κλιματικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής.

Ποιο είναι το πιο αγαπημένο σου μέρος στην περιοχή μας;

Υπάρχουν τόσα όμορφα μέρη στο χωριό να περπατήσεις, να σταθείς και να απολαύσεις τη μαγευτική θέα σε βουνό και θάλασσα. Ένα από τα αγαπημένα μου σημεία είναι η κεντρική πλατεία στον Άγιο Γεώργιο, ειδικά το καλοκαίρι. Τόπος ιδανικός για κάθε ώρα της ημέρας. Τόπος χαλάρωσης κάτω από τη δροσιά των πλατανιών, τόπος «τυχαίας» συνάντησης με φίλους από παλιά, τόπος να απολαύσεις τον καφέ, το τσιπουράκι και τα τοπικά εδέσματα σε ένα περιβάλλον απόλυτης γαλήνης και ας βρίσκονται γύρω σου δεκάδες άλλοι. Ωστόσο η φωτογραφία που θα δείξω σε φίλους και συνεργάτες απ’ όλο τον κόσμο όταν θα μιλήσω για τη Ζαγορά και το Πήλιο απεικονίζει την παραλία των Αγίων Σαράντα. Πιστεύω ότι είναι σημείο μοναδικής ομορφιάς που σπάνια συναντάς και στις πιο τροπικές χώρες χώρες του πλανήτη. Δεν παραλείπω να την επισκεφτώ αρκετές φορές κάθε χρόνο για χαλάρωση και κολύμπι. Η αγαπημένη μου εποχή να βρεθώ στους Αγίους Σαράντα είναι προς το τέλος της Άνοιξης ή στις αρχές του καλοκαιριού, πολύ πριν φτάσουν οι ορδές των τουριστών του Αυγούστου. Τότε που δεν υπάρχει σχεδόν κανένας άλλος εκεί και το μόνο που φτάνει στα αυτιά μου ξαπλωμένος πάνω στην καυτή άμμο του μεσημεριού είναι ο παφλασμός των κυμάτων και το τραγούδι των τζιτζικιών. Λόγω της δουλειάς μου αλλά και για λόγους αναψυχής έχω ταξιδέψει σε πολλές χώρες με όμορφες ακτές και πασίγνωστες παραλίες. Όσο και αν ακούγεται υπερβολικό, το μοναδικό αυτό χρώμα της θάλασσας των ακτών του ανατολικού Πηλίου, την υφή και τη διαύγεια των νερών δεν τα έχω συναντήσει πουθενά. Όπου λοιπόν και να βρεθώ στον κόσμο, πάντα θα γυρίζω για μια βουτιά στο Χορευτό, στην Ανάληψη, στους Αγίους Σαράντα.

Φαντάσου ότι συναντάς στην πλατεία της Περαχώρας μια παρέα νέων παιδιών Λυκείου που συζητούν για το αν θα μείνουν ή θα φύγουν από το χωριό. Τι τους συμβουλεύεις; Τι τους λες;

Τους λέω να κυνηγήσουν το όνειρο τους, είτε αυτό είναι στο χωριό είτε κάπου άλλου. Η Ζαγορά είναι απο τις λίγες περιοχές της Ελληνική υπαίθρου που ακόμα μπορεί να προσφέρει ευκαιρίες απασχόλησης σε νέους ανθρώπους, τόσο στον αγροτικό τομέα όσο και στον τουρισμό, ώστε να μείνουν στον τόπο. Είναι θέμα προτεραιοτήτων για τη ζωή και αντίληψης της ευτυχίας. Αν ένας νέος θέλει να συνεχίσει μια οικογενειακή παράδοση ως παραγωγός η επιχειρηματίας τότε να μείνει στο χωριό και να παλέψει για την ατομική και συλλογική ευημερία του τόπου. Η ανάπτυξη της περιοχής θα έρθει από αυτούς που θα μείνουν εκεί, από αυτούς που θα κληρονομήσουν κάτι μικρό και με τη δουλειά τους θα το μεγαλώσουν. Σίγουρα όμως οι ευκαιρίες και τα ερεθίσματα σε ένα ορεινό και συχνά δυσπρόσιτο χωριό είναι πάντα περιορισμένα. Αν ένας νέος θέλει να σπουδάσει , να μάθει μια τέχνη, να δραστηριοποιηθεί επιστημονικά θα πρέπει να φύγει χωρίς δεύτερη σκέψη. Δεν είναι κακό να φεύγεις από τον τόπο σου για να αναζητήσεις τη γνώση, την κατάρτιση και σε τελική ανάλυση την προσωπική σου ευτυχία και ευημερία κάπου αλλού. Κακό είναι κατά τη γνώμη μου να μην γυρνάς όταν μπορείς. Και ακόμα χειρότερο να μην προσφέρεις στον τόπο σου ενώ έχεις τη δυνατότητα να το κάνεις, έστω και από μακριά. Τους λέω λοιπόν να φύγουν αν θέλουν, να ανοίξουν τα φτερά τους, να αποκτήσουν γνώση και εμπειρία κάπου μακριά. Αλλά πάντα να επιστρέφουν στον τόπο τους, εκεί που πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι που τους αγαπούν. Και αν μπορούν να φέρουν λίγο γνώση και εμπειρία μαζί τους που θα βοηθήσει το χωριό τους να αναπτυχθεί τότε ακόμα καλύτερα.

Βλέπεις ανεκμετάλλευτες ευκαιρίες στην περιοχή μας;

Αναμφίβολα. Ο τόπος αυτός έχει τόσο σημαντικά πλεονεκτήματα λόγω του ιδιαίτερου φυσικού περιβάλλοντος και της γεωγραφικής του θέσης που δυστυχώς παραμένουν ανεκμετάλλευτα. Ειδικότερα, υπολείπεται σημαντικά σε ανάπτυξη. Σε πολλές χώρες του κόσμου παρόμοιες περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους αποτελούν σημαντικούς προορισμούς παγκόσμιου τουρισμού σε όλη τη διάρκεια του χρόνου, προσφέροντας σημαντικά εισοδήματα και ευκαιρίες απασχόλησης στις τοπικές κοινωνίες. Δυστυχώς κάτι ανάλογο δε συμβαίνει στο Πήλιο και ιδιαίτερα στη Ζαγορά, όπου η τουριστική περίοδος ουσιαστικά περιορίζεται σε 2-3 μήνες το καλοκαίρι. Δεν αναφέρομαι φυσικά σε μια ασύμμετρη τουριστική ανάπτυξη που θα αλλοίωνε το φυσικό περιβάλλον με μεγάλους όγκους κτιρίων και ρύπανση όπως έχει συμβεί σε αρκετές περιοχές του Ευρωπαϊκού νότου. Ωστόσο μια ισορροπημένη τουριστική ανάπτυξη της περιοχής πιστεύω είναι εφικτή και μόνο κερδοφόρα για την τοπική κοινωνία. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί με την παροχή κινήτρων για τη προσέλκυση επενδύσεων στην περιοχή υπό καθορισμένους κανόνες. Η ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού και κυρίως οικοτουρισμού με ποικίλες δραστηριότητες μέσα στο χωριό αλλά και στο βουνό, στα ποτάμια και τη θάλασσα αλλά και υποδομές για την προώθηση της ιδιαίτερης γαστρονομίας θα μπορούσε να προσελκύσει ποιοτικό τουρισμό απ´ όλο τον κόσμο και σε όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Εξαιρετικά σημαντικό βήμα στην κατεύθυνση αυτή θα αποτελούσε η αναβάθμιση και επέκταση του τοπικού αεροδρομίου στη Μαγνησία σε πραγματικά Διεθνές Αεροδρόμιο. Επί του παρόντος φιλοξενείται περιορισμένος αριθμός διεθνών πτήσεων και μόνο το καλοκαίρι. Αυτό αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για τον τουρισμό. Οι ευρωπαίοι γενικά θέλουν την ευκολία τους στα ταξίδια. Δεν θα επιλέξουν εύκολα για τις διακοπές τους έναν τόπο όπου θα πρέπει να ταξιδέψουν οδικώς 4-5 ώρες για να φτάσουν στο ξενοδοχείο τους μετά την πτήση τους. Θα επιλέξουν ένα ελληνικό νησί, όπου η διαμονή τους θα είναι σε απόσταση λεπτών από το αεροδρόμιο. Αυτός πιστεύω είναι ένας από τους κυρίως λόγους του περιορισμένου διεθνούς τουρισμού στο Πήλιο, αλλά και στη Μαγνησία γενικότερα, παρόλο που σαν φυσικό περιβάλλον αποτελεί πρότυπο για τον Ευρωπαίο τουρίστα.
Αλλά και η προβολή και διαφήμιση του τόπου σε μεγάλα ταξιδιωτικά πρακτορεία του εξωτερικού υπολείπεται σημαντικά σε σχέση με τα ελληνικά νησιά η άλλους παρόμοιους προορισμούς σε Ιταλία και Ισπανία.

Αν μπορούσες να προσφέρεις κάτι στο χωριό σχετικό με τον επαγγελματικό τομέα σου, τι θα ήταν αυτό; Τι ακούς από τις συγγενείς και φίλες σου εδώ που γίνονται μητέρες; Πώς νιώθεις εσύ με την εμπειρία σου για τη μέση μαιευτική πρακτική στην Ελληνική επαρχία;

Δυστυχώς όσο περισσότερο εξειδικεύεται κάποιος σε ένα επιστημονικό πεδίο της ιατρικής τόσο λιγότερο χρήσιμος γίνεται σε μια μικρή κοινωνία. Εδώ και αρκετά χρόνια δεν εξασκώ τη γενική Μαιευτική και Γυναικολογία καθώς δραστηριοποιούμαι κλινικά και ερευνητικά στον τομέα της Υπογονιμότητας και της Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Είναι άλλωστε ένας από τους λόγους που παραμένω μακριά από τη Ζαγορά, το Βόλο, ίσως και την Ελλάδα. Είναι γεγονός ότι ο αριθμός των ζευγαριών που αντιμετωπίζουν προβλήματα γονιμότητας αυξάνεται συνεχώς σε παγκόσμιο επίπεδο. Ωστόσο στις περισσότερες περιπτώσεις η διερεύνηση και αντιμετώπιση τέτοιων προβλημάτων απαιτεί δευτεροβάθμια ή τριτοβάθμια περίθαλψη και σίγουρα ξεφεύγει αρκετά από τις δυνατότητες πρωτοβάθμιας περίθαλψης ενός μικρού δήμου.
Έχοντας δουλέψει στο Εθνικό Σύστημα Υγείας τόσο της Ελλάδας όσο και της Βρετανίας έχω σαφώς διαπιστώσει σημαντικές διάφορες στις υπηρεσίες και τους τρόπους περίθαλψης προς τους πολίτες. Θετικά και αρνητικά υπάρχουν και στις δυο χώρες. Ειδικά στη Μαιευτική και Γυναικολογία μπορώ να πω ότι η Ελλάδα γενικότερα αλλά και η περιοχή μας ειδικότερα διαθέτει άριστα καταρτισμένους επιστήμονες τόσο στο ΕΣΥ όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Αυτή είναι η εντύπωση που αποκομίζω άλλωστε συνομιλώντας με συγγενείς και φίλες που πρόσφατα έγιναν μητέρες. Η αλήθεια είναι πως το ποσοστό διεκπεραίωσης τον τοκετών με καισαρική τομή στην Ελλάδα παραμένει ιδιαίτερα υψηλό. Το ίδιο βέβαια συμβαίνει σε αρκετές άλλες χώρες. Στη Βρετανία το αντίστοιχο ποσοστό είναι αρκετά χαμηλό, κυρίως λόγω του αυστηρού ελέγχου. Θα έλεγα ότι στην Αγγλία ο μαιευτήρας θα το «σκεφτεί» πολύ πριν προχωρήσει σε καισαρική τομή καθώς ελέγχεται διαρκώς με μια διαδικασία που λέγεται audit και θα κληθεί να λογοδοτήσει αν διαπιστωθεί ότι υπερβαίνει ένα ορισμένο, αποδεκτό όριο. Το σύστημα αυτό έχει το πλεονέκτημα να αποτρέπεται ένας σημαντικός αριθμός αναίτιων χειρουργείων, ωστόσο έχει και αρκετούς κινδύνους. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις προβλημάτων στην υγεία της μητέρας και του μωρού της λόγω ενός επιπλεγμένου τοκετού ή μιας επείγουσας καισαρικής που θα έπρεπε να είχε αποφασιστεί νωρίτερα.
Μια άλλη σημαντική διαφορά ανάμεσα στις δυο χώρες έχει να κάνει με την παρακολούθηση της εγκύου. Στην Ελλάδα το ρόλο αυτό αναλαμβάνει αποκλειστικά σχεδόν ο Μαιευτήρας – Γυναικολόγος. Στη Βρετανία αν η εγκυμοσύνη εξελίσσεται χωρίς προβλήματα η έγκυος παρακολουθείται αποκλειστικά από καταρτισμένες μαίες, χωρίς την παρέμβαση ιατρού. Ακόμα και ο φυσιολογικός τοκετός θα γίνει από μαία και όχι από γιατρό. Το σύστημα αυτό εμφανίζει αρκετά πλεονεκτήματα αλλά διαπιστωμένα και κινδύνους.
Όσον αφορά το πεδίο της εξειδίκευσης μου, με λύπη διαπιστώνω ότι στην Ελλάδα και ειδικότερα στην επαρχία η υπογονιμότητα εξακολουθεί να σχετίζεται με φαινόμενα στιγματισμού του ζευγαριού και αισθήματα ενοχής και κατωτερότητας. Αλλά και η πλέον αποτελεσματική θεραπεία, η Εξωσωματική Γονιμοποίηση, ένα θαυμάσιο ιατρικό και τεχνολογικό επίτευγμα που έχει βοηθήσει από το 1978 εκατομμύρια ζευγάρια στον κόσμο να αποκτήσουν παιδάκι, στη χώρα μας εξακολουθεί συχνά να θεωρείται «κατάρα». Πιστεύω ότι μέσω της εκπαίδευσης του ελληνικού πληθυσμού απο νεαρή ηλικία είναι εφικτή η απαγκίστρωση από στρεβλώσεις του παρελθόντος σχετικά με τη μητρότητα, η αλλαγή νοοτροπίας και η κατανόηση της υπογονιμότητας ως ενός ακόμα προβλήματος για το οποίο υπάρχουν αποτελεσματικές λύσεις.

Πρότεινέ μας ένα αγαπημένο σου βιβλίο, που αξίζει να έχουμε στη ΔΙΒΖ. Αν θέλεις μπορείς να μας διαβάσεις ή να μας παραθέσεις ένα απόσπασμα από αυτό.

«Όταν έκλαψε ο Νίτσε». Μυθιστόρημα του διάσημου ψυχιάτρου Irvin Yalom. Μια υπέροχη διαδοχή επιχειρημάτων του Γερμανού φιλοσόφου Φρήντριχ Νίτσε (ίσως του πιο επιδραστικού στην μεταμοντέρνα εποχή) και του Αυστριακού γιατρού-ψυχαναλυτή Γιόζεφ Μπρόιερ, δασκάλου του Σίγκμουντ Φρόιντ, στην ατμοσφαιρική Βιέννη των διανοητικών αναζητήσεων του 19ου αιώνα. Η συζήτηση των δυο αντρών εξελίσσεται στοχευμένα σε μια ψυχοθεραπευτική διαδικασία με στοιχεία φιλοσοφικού στοχασμού. Το βιβλίο έγινε ιδιαίτερα δημοφιλές στην Ελλάδα και κατά των συγγραφέα πολύ περισσότερο από την Αμερική και την υπόλοιπη Ευρώπη. Ο ίδιος το αποδίδει στις πολιτιστικές μας καταβολές: «Οι Έλληνες εμπνέονται περισσότερο από ήρωες όπως ήταν οι αρχαίοι φιλόσοφοι, παρά από υπερήρωες όπως ήταν ο Σούπερμαν». Είμαι σίγουρος ότι το έχετε ήδη στη Βιβλιοθήκη της Ζαγοράς.

«Είναι λάθος να κάνεις παιδιά από ανάγκη, λάθος να χρησιμοποιείς το παιδί σου για να ανακουφίσεις τη μοναξιά σου, λάθος να δίνεις σκοπό στη ζωή σου με την αναπαραγωγή ενός αντιγράφου του εαυτού σου. Είναι λάθος επίσης να αναζητάς την αθανασία με το να σπέρνεις τον σπόρο σου στο μέλλον, νομίζοντας ότι περιέχει τη συνείδησή σου»
Irvin Yalom, Όταν έκλαψε ο Νίτσε

Την ευθύνη για το περιεχόμενο της ενότητας φέρει η Ελένη Γεωργαλά, τακτικό μέλος της Εφορείας της Δημόσιας Ιστορικής Βιβλιοθήκης Ζαγοράς.

Δείτε τις προηγούμενες συνεντεύξεις
ΠΟΛΥΜΕΡΟΣ ΧΡΥΣΟΧΟΥ
ΠΟΠΗ ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΥ
ΜΥΡΤΩ ΠΑΠΟΥΛΙΑ
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΟΥΤΣΑΦΤΗΣ